Nguyên nhân điều hòa thừa ga và cách khắc phục hiệu quả
Việc điều hòa thừa ga là lỗi kỹ thuật nguy hiểm, làm tăng áp suất và tải nhiệt, đe dọa trực tiếp tuổi thọ máy nén. Việc nhận biết sớm và xử lý kịp thời giúp bảo vệ thiết bị, tránh hư hỏng nghiêm trọng. Bài viết này, dựa trên kinh nghiệm và nguyên lý nhiệt động lực học từ Điện lạnh Limosa, phân tích 5 dấu hiệu máy lạnh thừa ga, 3 cơ chế vật lý gây hại cho máy nén và hướng dẫn khắc phục chuẩn kỹ thuật.
Thừa gas là tình trạng máy điều hòa chứa nhiều gas hơn mức tiêu chuẩn, gây ảnh hưởng đến hiệu suất làm lạnh, tốn điện và có thể làm hỏng máy nén. Nguyên nhân chính thường bao gồm:
Nạp gas quá mức: Thợ kỹ thuật hoặc người dùng tự ý nạp gas mà không sử dụng đồng hồ đo chuyên dụng để kiểm tra áp suất, dẫn đến việc bơm quá nhiều gas so với tiêu chuẩn của máy.
Không hút chân không trước khi nạp gas: Nếu không hút chân không hoặc xả sạch không khí ra khỏi hệ thống trước khi nạp gas mới, lượng không khí dư sẽ chiếm chỗ của gas, khiến thợ tưởng rằng chưa đủ gas và tiếp tục nạp thêm, gây tình trạng thừa gas.
Nạp sai loại gas hoặc pha trộn gas: Việc nạp sai loại gas, gas kém chất lượng hoặc pha trộn các loại gas khác nhau sẽ làm thay đổi áp suất và khả năng bay hơi, dẫn đến tình trạng dư gas hoặc giảm hiệu quả làm lạnh.
Lắp đặt hoặc sửa chữa sai kỹ thuật: Lắp đặt sai kỹ thuật, các mối nối không kín, hoặc sửa chữa không đúng quy trình có thể khiến hệ thống bị rò rỉ hoặc ngược lại là bị dư gas do thao tác nạp không chuẩn xác.
2. 05 Dấu hiệu nhận biết điều hòa thừa ga
Người tiêu dùng có thể nhận biết máy lạnh đang ở trong tình trạng điều hòa thừa ga qua những dấu hiệu bất thường sau.
Máy lạnh làm lạnh kém hoặc không mát sâu: Dù đặt nhiệt độ thấp nhưng phòng không đạt được cảm giác lạnh như mong muốn, hơi lạnh yếu, không “thấm” như bình thường.
Dàn nóng kêu to, rung mạnh hoặc nóng bất thường: Khi thừa gas, máy nén phải hoạt động quá tải, gây tiếng kêu lớn, rung mạnh và nóng hơn bình thường.
Ống đồng hoặc dàn lạnh bị đọng sương, bám tuyết: Hiện tượng này xảy ra do áp suất gas quá cao, khiến gas không bay hơi hoàn toàn và ngưng tụ thành sương hoặc tuyết trên ống đồng.
Tiêu thụ điện năng tăng cao: Điều hòa dư gas khiến máy hoạt động quá tải, dẫn đến tiêu tốn nhiều điện năng hơn bình thường.
Áp suất hút và nén cao, dòng điện vượt định mức: Nếu kiểm tra bằng đồng hồ đo, áp suất gas và dòng điện sẽ cao hơn mức cho phép.
Thừa gas không chỉ khiến máy tốn điện mà còn gây hại trực tiếp đến các linh kiện quan trọng. Có ba tác động vật lý chính khiến tình trạng thừa gas nguy hiểm hơn cả thiếu gas:
3.1 Hỏng máy nén do thủy kích (Liquid Slugging)
Thủy kích là hậu quả nghiêm trọng nhất khi máy bị nạp quá nhiều gas, có thể phá hủy máy nén ngay lập tức.
Nguy cơ thủy kích: Gas thừa không kịp bay hơi ở dàn lạnh và trở về máy nén dưới dạng lỏng. Máy nén chỉ được thiết kế để nén gas hơi.
Phá hủy cơ khí: Khi máy nén cố gắng nén gas lỏng, van và piston bên trong bị va đập, dẫn đến kẹt hoặc hỏng hoàn toàn. Chi phí thay máy nén rất cao.
3.2 Cháy máy nén do quá tải điện và quá nhiệt
Áp suất gas cao buộc máy nén hoạt động vượt công suất thiết kế, dẫn đến quá tải điện.
Dòng điện tăng: Máy nén phải kéo dòng điện lớn hơn mức cho phép để nén gas, gây quá nhiệt cho cuộn dây.
Hỏng cuộn dây: Nhiệt độ cao làm lớp sơn cách điện chảy, gây đoản mạch và cháy máy nén vĩnh viễn. Đây là nguyên nhân chính khiến máy nén hỏng do thừa gas.
3.3 Giảm tuổi thọ và tăng tiêu thụ điện năng
Thừa gas khiến máy hoạt động kém hiệu quả, hao tốn điện năng và làm giảm độ bền của hệ thống.
Giảm COP/EER: Máy nén chạy liên tục nhưng hiệu suất làm lạnh giảm do gas ngưng tụ không kịp, hóa đơn điện tăng vô ích.
Hỏng dàn nóng: Áp suất cao và nhiệt độ tăng liên tục làm áp lực lên ống đồng và mối hàn, tăng nguy cơ rò rỉ gas trong tương lai.
4. Giải pháp khắc phục tình trạng điều hòa thừa ga chuẩn kỹ thuật
Khi phát hiện điều hòa thừa gas, việc xử lý cần thực hiện cẩn thận để tránh hư hỏng máy nén và lãng phí điện năng. Sử dụng dịch vụ bơm gas máy lạnh chuyên nghiệp sẽ giúp xả hoặc thu hồi gas thừa đúng kỹ thuật, kiểm soát áp suất và trọng lượng gas chính xác. Sau khi điều chỉnh lượng gas phù hợp, máy hoạt động ổn định, hiệu suất làm lạnh tối ưu và tuổi thọ máy nén được bảo vệ.
4.1 Quy trình xả gas hợp lý
Xả gas cần thực hiện từ từ, kết hợp theo dõi áp suất và dòng điện để đưa máy về trạng thái cân bằng.
Chuẩn bị dụng cụ: Kết nối đồng hồ áp suất chuyên dụng vào cổng dịch vụ trên van 3 chiều của dàn nóng. Bật máy ở chế độ làm lạnh.
Xả gas từ từ: Mở van đồng hồ áp suất (thường là van màu xanh – Low Side) để xả gas dạng hơi ra môi trường thông thoáng. Tuyệt đối không xả ồ ạt.
Theo dõi áp suất và dòng điện: Vừa xả gas vừa theo dõi kim đồng hồ áp suất và ampe kế. Dừng quá trình xả khi áp suất đường hút và dòng điện tiêu thụ trở về gần mức chuẩn ghi trên tem máy.
4.2 Khắc phục bằng phương pháp thu hồi gas (khuyến nghị)
Đặc biệt với gas R410A hoặc R32, việc thu hồi gas thừa là phương án an toàn và thân thiện môi trường.
Thu hồi gas bằng máy chuyên dụng: Kỹ thuật viên sử dụng máy hồi gas chuyên dụng để hút gas thừa vào bình chứa, tránh xả trực tiếp ra môi trường và bảo vệ khí hậu, nhất là với gas có GWP cao.
Kiểm tra lại trọng lượng gas: Sau khi xả hoặc thu hồi gas, hệ thống được hút chân không và nạp lại gas mới theo trọng lượng chuẩn bằng cân điện tử, đảm bảo hiệu suất làm lạnh đạt 100% và tuổi thọ máy nén được bảo vệ.
5. Những câu hỏi thường gặp về Điều hòa thừa ga
Phần này sẽ giải đáp các thắc mắc thường gặp, giúp người dùng chủ động hơn trong việc bảo trì máy lạnh.
Làm sao để tôi biết thợ đã nạp đúng gas và đúng lượng (không bị thừa gas)?
Bạn có quyền yêu cầu thợ của Điện lạnh Limosa sử dụng cân điện tử khi nạp gas R410A/R32. Sau khi nạp, bạn nên kiểm tra: 1) Áp suất đường hút nằm trong phạm vi chuẩn. 2) Dòng điện tiêu thụ (Ampere) bằng hoặc gần bằng thông số ghi trên tem máy. 3) Máy chạy mát lạnh và dàn nóng tỏa nhiệt nóng rát bình thường.
Điều hòa thừa ga có tốn điện hơn thiếu gas không?
Cả hai tình trạng thừa gas và thiếu gas đều dẫn đến tốn điện. Thiếu gas khiến máy chạy liên tục không nghỉ. Thừa gas khiến máy chạy ở áp suất và dòng điện cao hơn bình thường (quá tải), gây nóng máy nén và ngắt liên tục. Tình trạng điều hòa thừa ga thậm chí còn nguy hiểm hơn vì nó trực tiếp gây hỏng máy nén do thủy kích.
Tôi có nên tự xả gas khi thấy máy lạnh bị thừa gas không?
KHÔNG nên tự ý xả gas. Việc xả gas phải được thực hiện từ từ, trong khi theo dõi đồng hồ áp suất và dòng điện. Xả gas quá nhanh hoặc quá nhiều có thể gây lãng phí gas, mất gas hoàn toàn và nguy cơ bỏng lạnh. Tốt nhất nên gọi dịch vụ chuyên nghiệp.
Tình trạng điều hòa thừa ga là lỗi kỹ thuật nguy hiểm, làm giảm hiệu suất làm lạnh, tăng chi phí điện và có thể phá hủy máy nén do hiện tượng thủy kích. Để bảo vệ thiết bị, luôn yêu cầu nạp gas theo trọng lượng chuẩn bằng cân điện tử. Khi phát hiện dấu hiệu điều hòa thừa ga, hãy liên hệ ngay với Điện lạnh Limosa để xử lý kịp thời, chuẩn xác.
Tôi là Võ Văn Hiếu – CEO của Trung tâm Điện lạnh Limosa với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sửa chữa, bảo trì điện lạnh. Tôi luôn đặt sự tận tâm và chất lượng lên hàng đầu trong mọi dịch vụ mà Điện Lạnh Limosa cung cấp. Với niềm đam mê sâu sắc với ngành điện lạnh, tôi mong muốn chia sẻ những kiến thức thực tiễn, kinh nghiệm chuyên môn để giúp người dùng hiểu đúng, sử dụng hiệu quả và an toàn các thiết bị điện lạnh trong gia đình.
