Cách thu hồi gas máy lạnh: Quy trình 05 bước kỹ thuật

Cách thu hồi gas máy lạnh là quy trình kỹ thuật bắt buộc khi tháo dỡ, di dời hay thay thế linh kiện, giúp bảo toàn môi chất lạnh, đảm bảo an toàn và duy trì hiệu suất máy. Gas thất thoát không chỉ tốn chi phí mà còn gây hại môi trường, đặc biệt với R410A. Bài viết từ Điện lạnh Limosa hướng dẫn chi tiết hai phương pháp: thu hồi thủ công cho máy treo tường và thu hồi bằng máy chuyên dụng, kèm lưu ý kỹ thuật khóa gas triệt để. Nắm vững kỹ thuật này giúp máy lạnh hoạt động an toàn, bền bỉ.

1. Vai trò quan trọng của việc thu hồi Gas máy lạnh

Thu hồi gas là một công việc kỹ thuật bắt buộc khi can thiệp vào hệ thống gas, không chỉ vì mục đích kinh tế mà còn vì trách nhiệm môi trường.

1.1. Mục đích của quy trình thu hồi Gas

Quy trình thu hồi gas được thực hiện nhằm đạt được 03 mục đích chính.

• Bảo toàn môi chất lạnh: Mục đích hàng đầu là khóa toàn bộ lượng gas lạnh đang lưu thông trong hệ thống về lại dàn nóng (Block máy nén). Điều này giúp bảo toàn gas, tránh thất thoát khi tháo ống đồng, đảm bảo máy lạnh hoạt động bình thường ngay sau khi lắp đặt lại mà không cần nạp bổ sung (đối với gas R22) hoặc nạp mới (đối với R410A/R32 nếu không bị rò rỉ).
• Bảo vệ môi trường: Gas lạnh (như R22, R410A, R32) đều là các loại khí nhà kính mạnh. Việc thải gas trực tiếp ra môi trường là hành vi gây ô nhiễm, phá hủy tầng Ozone (đối với R22) và tăng hiệu ứng nhà kính. Cách thu hồi gas máy lạnh đúng chuẩn giúp giảm thiểu tác động này.
• Đảm bảo an toàn kỹ thuật: Khi tháo máy lạnh, nếu không thu hồi gas, áp suất gas cao trong ống đồng và dàn lạnh có thể gây nguy hiểm cho kỹ thuật viên và môi trường xung quanh.

1.2. Nguyên tắc cơ bản khi thu hồi Gas thủ công

Nguyên tắc thu hồi gas thủ công (khóa gas) dựa trên hoạt động của máy nén và các van dịch vụ tại dàn nóng.

• Sử dụng Máy nén: Gas được thu hồi bằng chính máy nén của máy lạnh. Máy nén sẽ hút toàn bộ gas từ dàn lạnh và ống đồng về và nén chặt vào dàn nóng.
• Khóa Van Dịch vụ: Dàn nóng có 02 van dịch vụ: Van 2 chiều (ống đi/lỏng) và Van 3 chiều (ống về/hơi). Quy trình thu hồi là khóa van 2 chiều trước, sau đó chờ máy nén hút hết gas và khóa van 3 chiều sau cùng.

2. Chuẩn bị dụng cụ và lưu ý kỹ thuật khi thu hồi Gas

Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và tuân thủ các lưu ý an toàn là điều kiện tiên quyết cho một quy trình thu hồi gas an toàn và hiệu quả.

2.1. Dụng cụ bắt buộc và dụng cụ hỗ trợ

Một số dụng cụ chuyên dụng là không thể thiếu khi thực hiện cách thu hồi gas máy lạnh.

• Dụng cụ Bắt buộc:
  • Đồng hồ áp suất (Manifold Gauge): Dùng để theo dõi áp suất đường hút, giúp xác định chính xác thời điểm gas đã được hút hết về dàn nóng.
  • Mỏ lết và Tua vít: Dùng để tháo ốc và nắp bảo vệ van dịch vụ.
  • Lục giác (Allen Key): Dùng để khóa van dịch vụ (thường là cỡ 4 hoặc 5 mm).
• Dụng cụ Hỗ trợ:
  • Kìm Ampe (Đồng hồ kẹp dòng): Dùng để kiểm tra dòng điện của máy nén, đảm bảo máy nén đang chạy trước khi khóa van.
  • Găng tay bảo hộ: Để tránh bị bỏng lạnh khi gas lỏng bị rò rỉ hoặc tiếp xúc.

2.2. 04 Lưu ý kỹ thuật quan trọng

Đây là những điểm mấu chốt để đảm bảo gas được thu hồi $100\%$ về dàn nóng.

• Máy nén phải hoạt động: Để thu hồi gas, máy lạnh phải được bật ở chế độ làm lạnh và máy nén phải đang chạy. Nếu máy nén không hoạt động, không thể thu hồi gas được.
• Khóa van theo đúng thứ tự: Luôn khóa van 2 chiều (ống nhỏ) trước, sau đó khóa van 3 chiều (ống lớn) sau. Khóa sai thứ tự sẽ khiến gas bị mất một lượng lớn.
• Giữ đồng hồ áp suất: Không tháo đồng hồ áp suất quá sớm. Chỉ tháo đồng hồ khi quá trình thu hồi gas đã hoàn tất và đã khóa van 3 chiều.
• Thời gian khóa gas: Thời gian chờ giữa khóa van 2 chiều và khóa van 3 chiều là rất quan trọng, không được quá ngắn cũng không được quá dài.

3. Cách thu hồi gas máy lạnh thủ công (Khóa Gas)

Đây là phương pháp phổ biến nhất, áp dụng cho việc di dời, tháo lắp máy lạnh treo tường dân dụng thông thường.

Bước 1: Khởi động máy và đảm bảo máy nén hoạt động

• Bật máy lạnh: Cài đặt nhiệt độ thấp nhất (ví dụ: 16°C) ở chế độ làm lạnh.
• Đợi ổn định: Cho máy chạy khoảng 10–15 phút để máy nén khởi động và gas tuần hoàn hết hệ thống.
• Kiểm tra máy nén: Dùng tay cảm nhận dàn nóng hoặc kìm ampe kiểm tra dòng điện, đảm bảo máy nén hoạt động bình thường.

Bước 2: Kết nối đồng hồ áp suất và khóa van 2 chiều (ống nhỏ)

• Mở nắp bảo vệ: Tháo nắp van 2 chiều (ống nhỏ) và van 3 chiều (ống lớn) bằng mỏ lết.
• Kết nối đồng hồ: Gắn dây đồng hồ áp suất (thường màu xanh) vào cổng dịch vụ trên van 3 chiều.
• Khóa van 2 chiều: Dùng lục giác khóa van 2 chiều (ống nhỏ) hoàn toàn theo chiều kim đồng hồ, ngăn gas từ dàn nóng đi ra dàn lạnh.

Bước 3: Hút gas về dàn nóng

• Theo dõi áp suất: Sau khi khóa van 2 chiều, áp suất trên đồng hồ giảm dần từ 60–150 PSI về gần 0 PSI hoặc mức chân không nhẹ. Quá trình này mất khoảng 30–60 giây với máy dân dụng.
• Xác định thời điểm khóa: Khi kim đồng hồ vừa chạm 0 PSI (hoặc hơi âm), gas đã được hút gần hết về dàn nóng.

Bước 4: Khóa van 3 chiều (ống lớn) và tắt máy

• Khóa van 3 chiều: Dùng lục giác khóa van 3 chiều hoàn toàn theo chiều kim đồng hồ.
• Tắt nguồn điện: Ngay sau khi khóa van 3 chiều, rút phích cắm hoặc ngắt nguồn điện để tránh máy nén hoạt động quá tải, gây hư hỏng.

Bước 5: Tháo đồng hồ và ống đồng

• Tháo đồng hồ: Gỡ dây đồng hồ áp suất khỏi van dịch vụ.
• Tháo ống đồng: Tháo rắc co ống đồng và các bộ phận của máy, đảm bảo không có gas rò rỉ.
• Đóng nắp bảo vệ: Vặn chặt nắp van 2 chiều và 3 chiều để ngăn bụi bẩn và rò rỉ nhỏ.

Tham khảo thêm: Bao lâu thì bơm ga máy lạnh: Hướng dẫn chi tiết

4. Cách thu hồi gas máy lạnh bằng máy thu hồi gas chuyên dụng

Đối với các hệ thống điều hòa không khí lớn (VRV, VRF) hoặc khi cần thu hồi lượng gas lớn để tái chế, việc sử dụng máy hồi gas chuyên dụng là bắt buộc. Máy hồi gas giúp thu hồi gas hiệu quả hơn, đảm bảo an toàn và thân thiện với môi trường hơn phương pháp thủ công.

4.1. Nguyên lý hoạt động của máy hồi Gas

Máy hồi gas là một thiết bị di động có khả năng hút gas từ hệ thống và nén vào một bình chứa (Recovery Tank) chuyên dụng.

• Tạo Lực Hút: Máy hồi gas tạo ra lực hút mạnh hơn máy nén của máy lạnh, giúp hút gas nhanh chóng và triệt để hơn (thường đạt chân không sâu).
• Tách Dầu: Máy hồi gas hiện đại có bộ phận lọc và tách dầu, giúp gas được thu hồi sạch hơn để tái sử dụng hoặc tái chế.
• Bình Chứa Chuyên dụng: Gas được nén vào bình chứa có thiết kế chịu áp suất cao và có van an toàn riêng biệt. Bình này phải được cân và ghi lại trọng lượng gas đã thu hồi.

4.2. Quy trình thu hồi bằng máy

Quy trình này thường được áp dụng cho các dòng máy lạnh công nghiệp và thương mại.

• Kết nối: Kết nối đồng hồ áp suất với hệ thống máy lạnh. Kết nối máy hồi gas: Đường hút của máy hồi gas nối với cổng dịch vụ trên dàn nóng, đường đẩy nối với bình chứa gas rỗng (Recovery Tank).
• Vận hành: Mở van bình chứa và bật máy hồi gas. Máy sẽ hút gas liên tục từ hệ thống.
• Hoàn tất: Theo dõi áp suất hệ thống. Khi áp suất đạt mức chân không sâu (dưới 500 microns), khóa van bình chứa và tắt máy hồi gas.
• Ưu điểm: Phương pháp này an toàn, không gây quá tải cho máy nén của máy lạnh, và đảm bảo không có gas bị thất thoát ra môi trường.

5. Những lỗi thường gặp khi thu hồi gas sai kỹ thuật

Việc thực hiện cách thu hồi gas máy lạnh sai quy trình có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, buộc phải tốn chi phí sửa chữa hoặc nạp lại gas.

5.1. Các lỗi thu hồi gas phổ biến

Ngay cả thợ có kinh nghiệm cũng dễ mắc phải một số lỗi sau:

• Khóa van 3 chiều quá muộn: Kim đồng hồ đã về 0 PSI nhưng máy nén vẫn chạy. Điều này khiến máy nén hoạt động quá tải trong chân không, thiếu gas làm mát, dẫn đến cháy cuộn dây hoặc hỏng van.
• Khóa van sai thứ tự: Khóa van 3 chiều trước van 2 chiều khiến gas lỏng vẫn chảy từ dàn nóng ra dàn lạnh nhưng đường về bị khóa. Khi tháo ống đồng, gas trong dàn lạnh và ống sẽ bị xì ra ngoài.
• Ngắt điện quá sớm: Chưa khóa van 3 chiều mà đã ngắt điện, khiến máy nén dừng hoạt động khi gas chưa được hút hết về dàn nóng.

5.2. Hậu quả khi thu hồi gas sai kỹ thuật

Hậu quả không chỉ là thất thoát gas mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống:

• Thiếu gas khi lắp lại: Gas thất thoát khiến máy lạnh không đủ gas hoạt động, làm lạnh kém và phải nạp lại gas (đặc biệt với R410A/R32).
• Cháy hỏng máy nén (worst-case): Máy nén chạy quá lâu sau khi van đã khóa có thể quá nhiệt và cháy hỏng, chi phí thay mới rất cao, đôi khi gần bằng mua máy mới.
• Nhiễm ẩm hệ thống: Khi tháo ống đồng mà hệ thống không có áp suất dương, không khí và hơi ẩm dễ lọt vào, gây nhiễm ẩm và ăn mòn dầu máy nén (đặc biệt là dầu POE cho R410A/R32).

Nếu bạn gặp tình trạng máy lạnh thiếu gas, làm lạnh kém hoặc đã xảy ra sự cố do thu hồi gas sai kỹ thuật, đừng ngần ngại liên hệ dịch vụ thay ga điều hòa TPHCM của Điện Lạnh Limosa. Với đội ngũ kỹ thuật viên chuyên nghiệp, trang thiết bị hiện đại và quy trình chuẩn, Limosa sẽ kiểm tra, bơm gas đúng loại và định lượng, giúp máy lạnh vận hành ổn định, tiết kiệm điện và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

6. Những câu hỏi thường gặp về cách thu hồi gas máy lạnh

Phần này giúp củng cố kiến thức và giải đáp các thắc mắc thường gặp nhất về quy trình thu hồi gas.

Khi nào thì tôi cần biết cách thu hồi gas máy lạnh?

Bạn cần thu hồi gas khi: 1) Di dời máy lạnh từ vị trí này sang vị trí khác. 2) Thay thế dàn lạnh hoặc dàn nóng. 3) Sửa chữa các bộ phận liên quan đến hệ thống gas (thay máy nén, sửa lỗi rò rỉ).

Thu hồi gas thủ công có an toàn cho gas R410A và R32 không?

Có, nhưng cần nhanh chóng và chính xác hơn. Nguyên lý thu hồi thủ công vẫn áp dụng cho R410A và R32. Tuy nhiên, do hai loại gas này có áp suất cao hơn, thời gian chờ để áp suất về $0$ PSI sẽ nhanh hơn, và kỹ thuật viên phải khóa van và ngắt điện ngay lập tức để tránh làm hỏng máy nén.

Cách thu hồi gas máy lạnh là kỹ thuật quan trọng giúp bảo toàn môi chất lạnh và bảo vệ môi trường. Dù thực hiện thủ công theo 05 bước hay bằng máy chuyên dụng, sự chính xác và kịp thời là then chốt. Sai quy trình có thể gây thất thoát gas, hư hỏng máy nén và tốn kém chi phí. Để di dời, sửa chữa an toàn và giữ 100% gas, hãy tin tưởng dịch vụ chuyên nghiệp của Điện lạnh Limosa. Chúng tôi cam kết quy trình chuẩn kỹ thuật, an toàn tuyệt đối. HOTLINE 0342 273 135 để được tư vấn và đặt lịch.